แหล่งการเรียนรู้

"เขื่อนพระราม 6 "

เขื่อนทดน้ำแห่งแรกของประเทศไทย อยู่อำเภอท่าเรือ

วิถีชีวิตของคนไทยเราตั้งแต่โบราณ ต่างนยึดถือการประกอบอาชีพ ทางเกษตรกรรม โดยเฉพาะ ในการทำนาเป็นอาชีพ ทั้งปู่ย่าตาทวด ตามประวัติศาสตร์นั้นได้บ่งบอกถึงการตั้งถิ่นฐานของคนไทย ต่างยึดสายน้ำเป็นหลักแหล่งในการตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนเพราะสะดวกทั้งด้านอุปโภค บริโภค และการประกอบอาชีพทางการเกษตรที่จะต้องใช้นำ้เป็นหลัก นอกเหนือไปจากน้ำฝน ทีเ่กิดขึ้นตามธรรมชาติที่มีส่วนช่วยในการทำนา บางปีหากฝนตกต้องตามฤดูการข้าวกล้าในนาก็จะได้ผลเต็มเม็ดเต็มหน่วย หากฝนแล้งหรือฝนทิ้งช่วง ก้เป็นผลให้ฤดูในการทำนา ต้องล่าช้าไปอีก ผลผลิตที่ได้ก็ไม่ดีเท่าที่ควร ดังนั้น เกษตรกรจึงจำเป็นต้องพึ่งพาอาศัยน้ำจากแม่น้ำลำคลอง ด้วยวิธีการระบบชลประทาน ผันน้ำขึ้นมาช่วยเกษตรกรรมดังกล่าว การจัดระบบชลประทานส่วนใหญ่มักจะเป็นฝายกั้นน้ำล้น และเขื่อนเป็นการดำเนินการจัดระบบของน้ำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในด้านต่างๆทั้งภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรมและการผลิตกระแสไฟฟ้าที่มาใช้กันอยู่ทุกวันนี้
ความหมายของเขื่อนในระบบชลประทาน " เขื่อนทดน้ำ " เป็นหัวใจของการทดและส่งน้ำ เพื่อการเกษตรมักเป็นเขื่อนที่สร้างขึ้นขวางกั้นแม่น้ำ เมื่อน้ำมีระดับสูงพอ ก็จะระบายไปตามคลองต่างๆเพื่อช่วยเหลือการเพาะปลูกทางท้ายเขื่อน " เขื่อนเก็บกักน้ำ " เป็นที่เก็บกักน้ำไว้ในหุบเขา แล้วระบายไปใช้ในการเพาะปลูก แต่ในขณะที่ระบายน้ำไปนี้ เนื่องจากระดับน้ำเหนือเขื่อน ( ต้นน้ำ ) กับทางท้ายเขื่อน ( ท้ายน้ำ ) น้ำมีระดับความสูงต่างกว่ากันมาก ทำให้น้ำที่ไหลออกไปมีแรงดันมาก เขาจึงใช้พลังแรงของน้ำไปหมุนเครื่อกังหันน้ำ เพื่อการกระแสไฟฟ้า ส่วนน้ำก็ระบายไปใช้ในการเกษตร

เขื่อนพระราม 6

เป็นเขื่อนทดน้ำที่สร้างขึ้นเป็นแห่งแรกในประเทศไทย กั้นแม่น้ำป่าสัก ที่มีต้นกำเนิดจากเทือกเขา พังเหย จุดเชื่อมต่อระหว่างจังหวัดเลย กับจังหวัดเพชรบูรณ์ไหลผ่าน อำเภอ หล่มสัก อำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ อำเภอชัยบาดาล(บัวชุม) จังหวัดลพบุรี อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ถึงเขื่อนพระราม 6 ที่บริเวณ " คุ้งยางนม " หมู่ 5 ตำบลท่าหลวง อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นระยะทาง 364 กม. ในช่วงฤดูน้ำหลาก กระแสน้ำจะไหล จากต้นเขื่อนถึงเขื่อนพระราม 6 ใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์ แม่น้ำสายนี้ก็จะไหลไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยา ตรงบริเวณหน้าวัดพนันเชิง ซึ่งแม่น้ำป่าสัก เป็นแม่น้ำสายสำคัญที่สุดของประเทศไทย รองลงมาจากแม่น้ำเจ้าพระยา เพราะใช้เป็นเส้นทางลำเลียง ของผลิตผลทางเกษตรและอุตสาหกรรม ระหว่างจังหวัดต่างๆกับ กทม. อย่างเช่นที่ตัวอำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จะัเป็นศูนย์กลางของการค้าพืชไร่หลายๆอย่าง เช่น ข้าว ข้าวโพด ข้าวฟ่าง เมล็ดทานตะวัน ถั่วเขียว มันสำปะหลัง และผลิตผลทางด้านอุตสาหกรรม เช่น ปูนซีเมนต์ เหล็กเส้น อาหารสัตว์ หิน ทราย ฯลฯ ที่ขนส่งโดยทางเรือ ไปตามลำน้ำป่าสัก เรพาะประหยัดค่าขนส่ง

เขื่อนพระราม 6 เริ่มทำการสำรวจและก่อสร้างในสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชการที่ 6 เป็หนนึ่งในห้าโครงการที่ เซอร์ ทอมัส วอร์ด ผู้เชี่ยวชาญด้านการชลประทาน ชาวอังกฤษ ที่รัฐบาลในสมัยนั้น ขอตัวมาวางโครงการ เดิมผู้เชี่ยวชาญชาวอังกฤษ เสนอสร้างปิดกั้นแม่น้ำป่าสัก บริเวณจังหวัดสระบุรี ต่อมาเมื่อตกลงสร้างเขื่อนจริงๆ ก็ได้เลื่อนก่อจุดสร้างมาที่ " คุ้งยางนม " ตำบลท่าหลวง อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพราะตรวจสอบฐานรากมี่ความมั่นคงกว่า เป็นหินมีคุณภาพดี และบริเวณตำบลท่าหลวง ระดับต่ำกว่าจังหวัด สระบุรี เมื่อมีการสร้างเขื่อนเจ้าพระยาในภายหลัง จะสามารถรับน้ำตากแม่น้ำเจ้าพระยาได้ด้วย

แต่เดิมพระราชทานชื่อว่า " เขื่อนพระเฑียรฆ์ราชา " เริ่มงานก่อสร้างเมื่อปลายปี พ.ศ. 2458 และเสร็จสมบูรณ์เมื่อ พ.ศ. 2467 ลักษณะของตัวเขื่อนมีจำนวนหกช่อง กว้างช่องละ 12 .90 เมตร มีความยาวทั้งสิ้น 75 เมตร มีบานเหล็กปิดกั้นน้ำสูง 7.80 เมตร มีน้ำหลักบานละ 21 ตัน เปิด - ปิด บานเขื่อนขึ้นลงในแนวดิ่งด้วยเครื่องกว้านใช้แรงคนและมอร์เตอร์ไฟฟ้า โดยใช้น้ำและหินถ่วงช่วยในการ เปิด - ปิด เพื่อควบคุมระดับน้ำหน้าเขื่อยให้สงตามความต้องการ เขื่อนแห่งนี้ทำหน้าที่ทดน้ำในแม่น้ำป่าสัก ให้มีระดับสูงขึ้น แล้วส่งน้ำจากด้านหน้าเขื่อนไปเข้าประตูพระนารายณ์

แผนที่การเดินทางไปเขื่อนพระราม 6

จุด A คือ มหาวิทยาลัยศรีสครินทรวิโรฒประสานมิตร
จุด B คือ เขื่อนพระราม 6

คำอธิบายการเดินทาง

วางเมาส์เหนือเส้นทาง เพื่อปรับแต่งแต่ละขั้นตอน

เส้นทางสู่ เขื่อนพระราม 6 (ประตูพระนารายณ์)

จำปา 13130‎

111 กม. – ประมาณ 1 ชั่วโมง 59 นาที

โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน

ปทุมวัน กรุงเทพมหานคร 10330‎

1.	มุ่งไปทางทิศ ตะวันออก ไปยัง ถนนอังรีดูนังต์		ไป 140 ม. รวม 140 ม.
2.	เลี้ยวซ้าย เข้าสู่ ถนนอังรีดูนังต์ ประมาณ 3 นาที	ไป 650 ม. รวม 800 ม.

3.	เลี้ยวซ้าย เข้าสู่ ถนนพระราม 1/เส้นทาง 3	ไป 300 ม. รวม 1.1 กม.
4.	เบี่ยงขวาเล็กน้อย เพื่อวิ่งบน ถนนพระราม 1/เส้นทาง 3		ไป 250 ม. รวม 1.4 กม.

5.	เลี้ยวขวา เข้าสู่ ถนนพญาไท ประมาณ 4 นาที	ไป 2.2 กม. รวม 3.6 กม.
6.	เมื่อถึงวงเวียน ใช้ทางออก ที่ 3 ไปยัง ถนนราชวิถี ประมาณ 2 นาที		ไป 1.0 กม. รวม 4.5 กม.

7.	เบี่ยงซ้ายเล็กน้อย เข้าสู่ ถนนดินแดง	ไป 260 ม. รวม 4.8 กม.
8.	เบี่ยงซ้ายเล็กน้อย เข้าสู่ ถนนวิภาวดี รังสิต/เส้นทาง 31		ไป 140 ม. รวม 4.9 กม.

9.	ใช้ทางลาดไปยัง ดอนเมืองโทลล์เวย์ ถนนที่เก็บค่าผ่านทางบางช่วง ประมาณ 22 นาที		ไป 28.3 กม. รวม 33.2 กม.
10.	ให้ออกไปตาม เส้นทาง 1 ถนนที่เก็บค่าผ่านทางบางช่วง ประมาณ 16 นาที	ไป 18.0 กม. รวม 51.2 กม.

11.	ใช้ทางลาดไปยัง บางปะอิน/Bang Pa-In/อยุธยา/Ayutthaya		ไป 280 ม. รวม 51.5 กม.
12.	ตัดเข้าไปยัง พหลโยธิน/เส้นทาง 1/AH2	ไป 500 ม. รวม 52.0 กม.

13.	ใช้ทางลาดไปยัง อยุธยา/Ayutthaya/นครสวรรค์/Nakhon Sawan ประมาณ 1 นาที		ไป 850 ม. รวม 52.8 กม.
14.	ตัดเข้าไปยัง 33/เส้นทาง 32/AH1/AH2 ประมาณ 22 นาที	ไป 25.9 กม. รวม 78.8 กม.

15.	เลี้ยวซ้าย ไปยัง เส้นทาง 3063 (ป้ายบอกทาง อ.นครหลวง/Nakhon Luang/อ.ภาชี/Phachi) ประมาณ 2 นาที		ไป 650 ม. รวม 79.4 กม.
16.	เลี้ยวซ้าย เข้าสู่ เส้นทาง 3063 ประมาณ 13 นาที	ไป 6.7 กม. รวม 86.2 กม.

17.	เลี้ยวขวา เข้าสู่ เส้นทาง 329 ประมาณ 5 นาที		ไป 5.1 กม. รวม 91.3 กม.
18.	เลี้ยวซ้าย เข้าสู่ อย. 5026 ประมาณ 5 นาที	ไป 5.4 กม. รวม 96.7 กม.

19.	วิ่งตรงต่อไปยัง อย. 3008 ประมาณ 12 นาที	ไป 10.0 กม. รวม 107 กม.
20.	เลี้ยวซ้าย เข้าสู่ เส้นทาง 3470 ประมาณ 9 นาที		ไป 4.0 กม. รวม 111 กม.
เขื่อนพระราม 6 (ประตูพระนารายณ์) จำปา 13130‎